Nieuws

Slaapstoornissen in het nieuws

Pubers opgelet: uitslapen helpt tegen dik worden – een beetje

Een kind dat vijf jaar lang een uur minder slaapt, komt anderhalve kilo aan, althans statistisch. Maar is dat nou veel?

Eindelijk een aanpak van overgewicht bij kinderen die ook kinderen zal aanspreken: langer uitslapen. Tot deze onontkoombare aanbeveling komt een groep Amerikaanse onderzoekers in het jongste nummer van het blad Child Development. Heel veel maakt het niet uit, moet er direct bij gezegd worden, maar geen enkele aanpak van overgewicht bij kinderen lijkt heel veel uit te maken. En een uur later naar school zal kinderen als muziek in de oren klinken.

Het verband tussen weinig slaap en veel gewicht is al eerder aan de orde geweest, maar daarbij ging het vooral om het effect bij volwassenen. De studie van Emily Snell en collega’s is de eerste die het effect op kinderen tracht te ontrafelen.

Dat is nog niet eens zo simpel. Er is wel een licht verband tussen postuur en slaap bij kinderen , maar is dat er omdat zware kinderen moeilijker slapen, of omdat slaapgebrek tot overgewicht leidt? Of is er een derde factor in het spel die leidt tot zowel slaapgebrek als overgewicht ? Deskundigen zijn het er in elk geval over eens dat de meeste kinderen tegenwoordig te weinig slaap krijgen.

Snell onderzocht een groep van 2281 kinderen die, zegt ze zelf, representatief waren voor de hele Amerikaanse bevolking. Om het slaappatroon goed te meten, liet ze de kinderen , of hun ouders, twee keer een activiteitenboekje bijhouden: eerst in 1997, toen de kinderen tussen de 3 en 12 jaar oud waren, daarna nog een keer in 2002. Een interviewer bezocht de gezinnen om verdere vragen te stellen en de kinderen te meten.

Door deze aanpak hoopten de onderzoekers, van Northwestern University in Illinois, een oorzakelijk verband boven water te krijgen: zijn de kinderen die weinig slapen, in de loop van vijf jaar meer aangekomen dan de kinderen die genoeg slaap kregen? Hoe laat gingen ze naar bed en hoe laat stonden ze op?

Het vergde statistisch hangen en wurgen, maar uiteindelijk meenden de onderzoekers toch dat ze de vraag bevestigend konden beantwoorden. Hoewel er bij de eerste meting geen verband was tussen postuur en slaap (dikke kinderen sliepen niet beduidend minder dan magere), bleek vijf jaar later dat de kinderen die bij de eerste meting dik waren, meer waren aangekomen, en een grotere kans op overgewicht hadden. Het verband bleef bestaan als rekening werd gehouden met de scholing van de ouders en met huidskleur en herkomst (belangrijke factoren voor overgewicht ). Het verband gold vooral voor jonge kinderen en minder voor ouderen, maar zowel voor meisjes als voor jongens.

Doordat alle cijfers door de statistische mangel zijn gehaald, is het lastig terugrekenen, maar het ziet er naar uit dat elk uur slaap extra ongeveer 0,75 punten scheelt op de Queteletindex, en dat komt er dan weer op neer dat een kind met een lengte van bijvoorbeeld 1,50 meter dat een uur minder slaapt, in die vijf jaar 1,5 kilogram meer is aangekomen. De kans op overgewicht neemt toe van 30,3 procent tot 35,6 procent als een kind niet de gemiddelde tien uur, maar elf uur slaapt.

Zoals gezegd, veel scheelt het niet, en de onderzoekers geven verder weinig uitsluitsel over de betrouwbaarheid en de variatie in hun metingen. En ze hebben ook geen rekening gehouden met de puberteit die roet in het eten zou kunnen gooien. Zo valt er nog wel wat meer op het onderzoek af te dingen, maar een kniesoor die daarop let.

Want hun interessantste conclusie is, dat het effect bij oudere kinderen alleen te zien is als het extra uur in de ochtend wordt gewonnen. Vroeger naar bed maakt voor hen niet uit, alleen dat uurtje later opstaan scheelt in de Queteletindex.

De onderzoekers wijzen dan ook op ‘de groeiende stapel bewijzen’ dat op scholen die hebben besloten wat later te beginnen, de leerlingen betere resultaten boeken, minder depressief zijn en minder slaapgebrek melden.

Zou ooit uitgezocht zijn of de reistijd voor scholieren — heel wat kinderen uit Monnickendam moeten naar Amsterdam, of uit Kloosterburen naar Groningen — de laatste jaren niet flink is toegenomen? Met als gevolg dat die scholieren al zowat pal na middernacht moeten opstaan? Zouden die kinderen dikker zijn, en zouden ze het niet prettig vinden als de school wat later begon? Dat zou nog eens een mooie bijdrage aan de oplossing van de ‘obesitas-epidemie’ zijn.

Bron: Volkskrant