Nieuws

Slaapstoornissen in het nieuws

Het (on)gemak van de slaappil

Ga met slaapproblemen naar je huisarts en je hebt 90% kans dat je even later weer buiten staat met 'n recept voor een slaappil.

En dat terwijl medische richtlijnen adviseren uiterst terughoudend te zijn met deze middelen. Slaappillen, de zogeheten benzodiazepinen, hebben namelijk veel nadelen en maar weinig voordelen.

Eén op de vijf Nederlanders heeft regelmatig problemen met slapen. Vooral ouderen en vrouwen liggen relatief vaak wakker. Met als gevolg dat zij zich overdag moe, lusteloos of prikkelbaar voelen en daardoor minder goed functioneren. Zo'n tien procent van de moeilijke slapers stapt naar de huisarts en komt in de meeste gevallen met een slaappil thuis.

Benzodiazepinen, afgekort als benzo's, werken remmend op de hersenactiviteit en worden behalve als slaapmiddel ook voorgeschreven bij stress en angstklachten. ,,Wordt het gegeven tegen slecht slapen, dan kan het op de korte termijn een verlichting van de klachten geven,’’ vertelt Caroline Kluft, psycholoog in het Slaapcentrum van Medisch Centrum Haaglanden Westeinde.

,,Om beter te slapen, kun je een slaapmiddel best een week of drie à vier gebruiken. Maar als je het meer dan vier weken lang iedere dag slikt, treedt er tolerantie op. Dat wil zeggen dat je lichaam aan het medicijn went en je een steeds hogere dosis nodig hebt voor hetzelfde effect.’’

Al na enkele weken ontstaat het gevaar van verslaving. ,,Je hebt het gevoel dat je de slaappil nodig hebt om te kunnen slapen,’’ zegt Harald Wychgel van Het Trimbos-instituut voor geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en maatschappelijke zorg. ,,Als je ermee wilt stoppen, begint je lichaam te protesteren. Je wordt ziek, begint te bibberen en je kunt zelfs toevallen krijgen.’’

Bovendien treedt er in veel gevallen een zogeheten rebound-effect op. Kluft: ,,Het slaapprobleem heeft zich al die tijd schuilgehouden, is als het ware gemaskeerd door het gebruik van de medicatie. Als je stopt, dan keert het probleem in alle hevigheid terug. Soms zelfs nog erger, waardoor je nog slechter slaapt dan voorheen. Medicatie is dus meer een vorm van symptoombestrijding.

Andere nadelen van slaappillen zijn bijwerkingen als misselijkheid, hoofdpijn, somberheid, sufheid en een verminderde concentratie. Vooral bij ouderen, grootgebruikers van slaapmedicatie, leidt dit nogal eens tot ongelukken. Dat werd onlangs nog eens bevestigd in een Canadees onderzoek.

De deelnemers van zestig jaar en ouder sliepen dankzij de medicatie weliswaar beter, langer en werden ’s nachts minder vaak wakker. Maar de gemelde nadelen, duizeligheid, evenwichtsproblemen, valpartijen en disoriëntatie, waren volgens de onderzoekers ernstig genoeg om een alternatieve behandelmethode te zoeken.

Ook in Nederland adviseert de wetenschappelijke vereniging van huisartsen, het Nederlands Huisartsen Genootschap, haar leden uiterst terughoudend te zijn met het voorschrijven van slaappillen. Hoe komt het dan toch dat ons land enkele honderdduizenden chronische gebruikers van slaappillen telt en huisartsen in negen van de tien gevallen een patiënt met een pil naar huis sturen?

,,Een slaappil is gemakkelijk,’’ meent psycholoog Kluft. ,,Voor de patiënt, want het geeft een snelle verlichting. Maar ook voor de huisarts, want die schrijft eenmalig een recept uit en vervolgens kun je bij de assistente steeds een herhaalrecept krijgen.

De meeste artsen, en dan heb ik het niet alleen over huisartsen, weten niet wat er allemaal mis kan gaan met de slaap en doen daarom lichtzinnig over het voorschrijven van medicatie. Als alle artsen zouden zeggen dat je slaappillen maximaal twee keer in de week mag gebruiken, dan zou het probleem lang zo groot niet zijn. Daarnaast zouden ze minder pillen moeten voorschrijven en patiënten strikter onder controle moeten houden.’’

Bron: AD